Bakü - 2

Azerbaycan Türkçesi ve İkinci Hafta

Sun, 25 Nov 2018 | 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Bugün hem Umut Ali’nin 6. ayının dolduğu gün, hem de Azerbaycan topraklarına ayak basışımızın ikinci haftası. İlk hafta kadar yorucu olmasa da, yeni yeni gelen eşyaları da alıp eve yerleştirmek oldukça zahmetliydi.

Türkiye’den kalan işler ile ilgilenmeye çalışırken bir yandan da evin eksiklerini tamamlama çabasındaydık. Kısacası Beyza’da ben de oldukça yorucu bir hafta daha geçirdik. Ama artık son yerleşme olaylarını da atlattığımıza göre yarından itibaren oldukça güzel geçecek bir Azerbaycan hayatı bizleri bekliyor.

Evin etrafına alışmak!

Azerbaycan Image Credit : Serkan Algur

Yukarıda gördüğünüz manzara her gün evimin balkonundan gördüğüm Bakü. Biraz olsun merkezden uzak ve akşamları sakin bir yaşam istediğimizden, planımız olan bahçeli evi bulmak da düşündüğümüzden uzun sürünce, yüksek katlarda ama iki kat arasında bir daire tuttuk.

Manzara da bu şekilde olunca, Bakü’yü ve evin etrafını gezerek yeni bir yeri öğrenmeye başladık. Daha önce ben Azerbaycan’a geldiğimden bazı yerleri biliyorum. Çoğu da anımsadığım gibi duruyor hala. Misal eve otobüsle 20 dakika mesafedeki bölgeyi ve Bakü merkez şehir bölgesini biliyorum. Tabii yürüyerek geçtiğim alanları daha fazla anımsıyabiliyorum.

Ama evin etrafına alışma süreci öncelikle yakın süpermarketleri bulmak ve onlardan alışveriş yapmaya başlamak ile oldu. Şurda manav, burda kasap ve diğer yerler derken evin hemen etrafındaki şeylere artık aşinayız. Özellikle etrafımızda iki hastahane var ki bu da bizim için oldukça iyi birşey.

Şu an için ikinci hafta oldukça başarılıydı diyebilirim. Yorucu ama başarılı.

Azerbaycan Türkçesine alışmak

Resmi olarak Azerbaycanca ya da Azerbaycan Türkçesi (Azeri Dili olarak söylemek pek doğru değil) Türkiye Türkçesine oldukça benzer kelimeler içermekte. Ama diğer dillerden alınan ve kimi olduğu gibi, kimi de dile uyarlanarak kullanılan sözcükler var. Aşağıda sizin için belli başlı sözcükleri ve günlük kullanılan cümleleri tablolaştırdım. Olur da bir gün yolunuz bizim gibi Azerbaycan’a düşerse sıkıntı yaşamazsınız.

Azerbaycan Türkçesinde bazı cümleler iki farklı şekilde kullanılıyor. Devlet konuşmalarında bizdeki soru eki “mi” aynı Türkiye Türkçesinde kullanıldığı gibi ayrı yazılırken, halk ağzında bu mi sanki birleşik kullanılıyor. Ama yine yazıya dökerken ayrı yazıyorlar.

Bir de önceki yazımda bahsettiğim gibi X, Q ve Ə harfinin doğru kullanılması önemlidir. Alfabenin geri kalanı Türk alfabesiyle aynı harfleri barındırıyor.

Q harfi yeri geldiğinde Kalın K (KI) yada Kalın G (GI) gibi okunuyor ama Qonşu (Komşu) gibi sözcüklerde K-G karışık bir şekilde okunduğu da oluyor.

X harfi ise Kalın ve gırtlaktan çıkan hırıltılı bir H harfi olarak kullanılıyor. Baxmax (Bakmak) demek istediğinizde bunu Bahmah sözcüğünü kalın H kullanarak söylüyorsunuz.

Ə harfi biraz daha karışık. Æ harfi gibi hem A hem de E sesini vermek gerekiyor konuşurken. İnce bir harf olmasına (Alfabe sırasında E den sonra geliyor) rağmen büyük uyumuna uygun bir harftir. Bizde “Akçe”, Azerbaycan Türkçesinde Akçə olur ve Selçuk ise Səlcuk olur. Görünümü a harfini andırsa da E gibi okunur. Çoğu zaman konuşma dilince E ye yakın ses verilse de doğrusu AE karışık bir ses vermektir. Bu yüzden biraz zor bir harftir. Azerbaycan Türkçesinde en çok kullanılan harflerin de başında gelmektedir.

Yukarıda farklılıkları olabildiğince açık şekilde anlatmaya çalıştım. Şimdi de size 1992 yılıdnan beri kullanılan Azərbaycan əlifbası nı aktarayım.

Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

Dilden örnekler

Azerbaycan’da genel anlamda Türkiye Türkçesini hemen hemen herkes anlayabildiği için çoğu zaman anlaşmakta sıkıntı yaşamayacaksınız. Ancak bazı durumlarda aşağıdaki cümleleri ve sözcükleri (çok fazla kullanılanlardan örnek vermemiş olsam da) bilmek işinize yarayabilir. En azından kulak aşinalığı olur 😄

Sözcükler

Azerbaycanca Türkçe
kitab kitap
maşın araba, araç
Aptek eczane
bilmirəm bilmiyorum
danışın konuşun
avtobus otobüs
çimərlik plaj
kömek yardım
əlifba alfabe
pis kötü

Cümleler

Burada aktarmak istediğim birşey var. Aşağıda bazı soru cümlelerinde hiç soru takısı görmeyeceksiniz. Evet Azerbaycanca’da Türkiye Türkçesinde kullandığımız misin, mısın gibi ekler olmadan da soru sorulabiliyor. Gəlmək olar? (Gelebilir miyim?) gibi.

Azerbaycanca Türkçe
Kömək edin! Yardım edin! (Acil durumlarda).
Kömək edə bilərsiniz? Yardım edebilir misiniz?
Gəlmək olar? Gelebilir miyim?
Sizə kömək lazımdır? Yardıma ihtiyacınız var mı?
Mənim passportumu oğurlayıblar. Pasaportumu çaldılar.
Özümü pis hiss edirəm Kendimi kötü hissediyorum
Telefon nömresi neçədir? Telefon numarası kaç?
Maşını harada saxlaya bilərəm? Arabayı nereye park edebilirim?
Mən haradan maşın kiraye götürə bilərəm? Nereden araba kiralayabilirim?
Telefonunuzdan istifadə etmək olar(mı)? Telefonunuzu kullanabilir miyim?
Bunun qiyməti ne qədərdir? Bunun fiyatı ne kadar?
Mən başa düşmürəm Ben anlamıyorum

Özet (gibi)

Her geçen gün yeni şeyler öğreniyoruz. Bütün bu yukarıda yazan şeylerin başımızdaki ve çektiğimiz sıkıntıları atlatmak için bize dayanacak güç olması için uğraşıyoruz. Başka birilerinin eşyalarında kendimize ev oluşturuyoruz. Beyza ile birbirimize sımsıkı bağlanmışken, bir de Umut Ali’nin sevisini etrafımıza sarıyoruz. Kısacası, alışıyoruz.

Önümüzdeki haftalarda daha iyi gelişmeler yazmak isteğiyle bu yazının da sonuna geliyorum. Danışmak istediğiniz ya da sormak istediğiniz herşey için facebook, twitter ve bilenler için Türkiye numaralarımızda WhatsApp açık durumda.

Kalın Sağlıcakla

Loading...
Serkan Algur

Serkan Algur Biraz da ben yazayım. 💙